Kısaca: Diş eti kanaması en sık diş eti iltihabının (gingivit) belirtisidir ve sağlıklı diş eti fırçalarken kanamaz. Erken dönemde profesyonel diş taşı temizliği ve doğru ağız bakımıyla genellikle tamamen geri döner. Tedavi edilmezse iltihap dişi taşıyan kemiğe ilerleyerek periodontitise dönüşebilir. Bu aşamada diş eti çekilmesi, dişlerde sallanma ve diş kaybı görülebilir. Kanama iki haftadan uzun sürüyorsa, ağız kokusu veya diş eti çekilmesi eşlik ediyorsa muayene gerekir.
Lavaboya tükürdüğünüz macunun pembe olduğunu görüp “herhalde sert fırçaladım” diye geçtiğiniz oldu mu? Çoğumuz bunu yapıyoruz. Diş eti kanaması o kadar yaygın ki neredeyse normal bir şey gibi algılanıyor. Oysa sağlıklı diş eti, normal bir fırçalamada kanamaz. Kanama, vücudunuzun diş eti çizgisinde bir şeylerin yolunda gitmediğini söyleme biçimidir.
Bu yazıda diş eti kanamasının neden olduğunu, hangi aşamada ne yapılması gerektiğini ve klinikte uygulanan tedavileri anlatıyoruz. Özellikle “kanadığı için o bölgeyi fırçalamıyorum” diyorsanız, okumanızı özellikle isteriz. Çünkü bu, en sık yapılan ve durumu kötüleştiren hatadır.
Diş eti neden kanar?
Dişlerin üzerinde gün boyunca bakterilerden oluşan ince, yapışkan bir tabaka birikir. Buna bakteri plakası denir. Plak düzenli olarak temizlenmezse diş eti çizgisinde birikir ve diş eti bu bakterilere karşı savunmaya geçer. Savunmanın görünen yüzü iltihaptır: diş eti kızarır, şişer ve en ufak temasla kanar.
Temizlenmeyen plak zamanla tükürükteki minerallerle sertleşir ve diş taşına dönüşür. Diş taşı fırçayla çıkmaz. Yüzeyi pürüzlü olduğu için üzerine daha fazla plak tutunur ve iltihap kalıcı hale gelir. Bu yüzden evde ne kadar iyi fırçalarsanız fırçalayın, taş oluştuysa kanama tam olarak durmayabilir.
Kanamayı kolaylaştıran diğer etkenler
- Sigara. İlginç bir şekilde sigara kanamayı maskeleyebilir. Damarları daraltır, diş eti iltihaplı olduğu halde daha az kanar. Bu yüzden sigara içenlerde hastalık sessizce ilerleyebilir.
- Diyabet. Kan şekeri kontrolü bozulduğunda diş eti iltihabı daha hızlı ilerler. İlişki iki yönlüdür, ayrıntıları diyabet ve diş eti hastalıkları yazımızda anlattık.
- Hamilelik ve hormonal değişimler. Hamilelikte diş eti plağa karşı daha hassas hale gelir. Ergenlik dönemi ve menopoz da benzer etki yapabilir.
- Bazı ilaçlar. Kan sulandırıcılar kanamayı artırabilir. Bazı tansiyon ve epilepsi ilaçları ise diş etinde büyümeye yol açabilir. Kullandığınız ilaçları hekiminize mutlaka söyleyin, ama ilacı kendi başınıza bırakmayın.
- Stres ve yetersiz uyku. Bağışıklık sistemini etkilediği için diş eti iltihabını da kolaylaştırabilir.
- Kenarı uyumsuz dolgu veya kaplamalar. Plak tutunmasına zemin hazırlayarak hep aynı bölgede kanamaya neden olabilir.
- Çapraşık dişler. Temizlenmesi zor alanlar oluşturur.
Nadiren diş eti kanaması kan hastalıklarının veya vitamin eksikliğinin ilk belirtisi olabilir. Ağız hijyeni iyi olduğu halde kanama durmuyorsa, vücudunuzda kolay morarma gibi başka belirtiler varsa hekiminiz kan tahlili için sizi bir hekime yönlendirebilir.
Gingivit ve periodontitis: Aynı hastalığın iki aşaması
Diş eti hastalığını iki aşamada düşünmek işi kolaylaştırır. Farkı bilmek, neden “erken” kelimesinin bu kadar önemli olduğunu da açıklar.
| Gingivit (erken aşama) | Periodontitis (ilerlemiş aşama) | |
|---|---|---|
| Etkilenen doku | Sadece diş eti | Diş eti, dişi tutan bağ dokusu ve kemik |
| Tipik belirtiler | Kızarıklık, şişlik, fırçalarken kanama | Diş eti çekilmesi, geçmeyen ağız kokusu, dişlerde sallanma, dişler arasında açılma |
| Ağrı | Çoğu zaman yok | Çoğu zaman yok, ileri dönemde olabilir |
| Geri dönüşüm | Tedaviyle genellikle tamamen düzelir | İlerlemesi durdurulabilir, kaybedilen kemik kendiliğinden geri gelmez |
| Tedavi | Diş taşı temizliği, evde bakım | Küretaj, gerekirse cerrahi periodontal tedavi |
Tablodaki en dikkat çekici satır ağrı satırı. Diş eti hastalığı çoğu zaman ağrıtmaz. İnsanlar diş ağrısı olunca hekime gider ama diş eti uzun yıllar boyunca sessizce kemik kaybedebilir. Kanama, bu sessiz sürecin görebildiğiniz nadir işaretlerinden biridir.
Diş etiniz kanıyorsa evde ne yapmalısınız?
Fırçalamayı bırakmayın
Kanayan bölgeyi fırçalamamak en yaygın tepkidir ve tam tersini yapmak gerekir. Kanamanın nedeni plak birikimiyse, o bölgeyi fırçalamayı bırakmak plak birikimini artırır ve kanama kötüleşir. Yumuşak bir fırçayla, diş eti çizgisine nazikçe yaklaşarak fırçalamaya devam edin. İlk günlerde kanama hatta biraz artabilir, düzenli temizlikle bir iki hafta içinde azalmaya başlaması beklenir.
Diş aralarını temizleyin
Fırça diş yüzeylerinin ancak bir kısmına ulaşır. Diş araları, diş eti iltihabının en sık başladığı yerlerdir. Diş ipi veya aralık fırçası kullanın. Hangi boyut aralık fırçasının size uygun olduğunu kontrol sırasında sorabilirsiniz, yanlış boyut fayda yerine zarar verebilir.
Gargaraları bilinçli kullanın
Antiseptik gargaralar kısa süreli destek sağlayabilir ama fırça ve diş ipinin yerini tutmaz. Bazı gargaralar uzun süre kullanıldığında dişlerde renklenme yapabilir. Hekiminizin önerdiği süre kadar kullanın.
Ne zaman beklememelisiniz?
- Düzenli bakıma rağmen kanama iki haftadan uzun sürüyorsa
- Diş etleriniz geri çekiliyor, dişleriniz uzamış görünüyorsa
- Geçmeyen ağız kokusu varsa. Bu konuda geçmeyen ağız kokusu yazımıza göz atabilirsiniz.
- Dişlerinizde sallanma veya kapanışınızda değişiklik hissediyorsanız
- Diş etinde şişlik, iltihap veya ağrı varsa
- Hamileyseniz veya diyabetiniz varsa, kanama başlar başlamaz
Klinikte uygulanan tedaviler
Tedavi, hastalığın hangi aşamada olduğuna göre planlanır. İlk muayenede diş eti cepleri özel bir aletle ölçülür, gerekirse röntgen ile kemik seviyesi değerlendirilir. Kliniğimizde diş eti tedavileri, periodontoloji uzmanımız Uzm. Dt. Gizem Çebi Mahramlı tarafından planlanmaktadır.
Diş taşı temizliği (detertraj)
Gingivit aşamasındaki hastaların çoğunda ilk ve çoğu zaman yeterli adımdır. Diş eti çizgisinin üstündeki taş ve plak temizlenir, yüzeyler parlatılır. Hassas diş etlerinde işlem sırasında hafif rahatsızlık olabilir, gerekirse lokal anestezi uygulanır. Ayrıntılar için diş taşı temizliği sayfamıza bakabilirsiniz.
Subgingival küretaj
Diş eti cepleri derinleşmiş ve taş diş eti altına inmişse, kök yüzeyleri lokal anestezi altında temizlenir ve pürüzsüzleştirilir. Amaç bakterilerin tutunabileceği yüzeyi ortadan kaldırmak ve diş etinin köke yeniden tutunmasına fırsat vermektir. Subgingival küretaj sayfamızda süreci daha ayrıntılı anlattık.
Flap operasyonu
Küretajla ulaşılamayacak kadar derin ceplerde diş eti küçük bir cerrahi işlemle kaldırılır, kökler görünerek temizlenir ve diş eti yeniden yerine dikilir. Her hastada gerekmez, küretaja yeterli cevap alınamayan bölgelerde gündeme gelir. Flap operasyonu hakkında bilgi alabilirsiniz.
Diş eti çekilmesi ve estetik tedaviler
Hastalık kontrol altına alındıktan sonra çekilmiş diş eti bölgelerinde uygun vakalarda greft uygulamaları planlanabilir. Bu hem hassasiyeti azaltır hem de görünümü iyileştirir. Diş eti çizgisinin düzensizliği estetik bir sorun yaratıyorsa pembe estetik uygulamaları da değerlendirilebilir.
Tedaviden sonra: Kontrolsüz bırakılmamalı
Diş eti hastalığı tedavi edildikten sonra tekrarlama eğilimi gösterir. Özellikle periodontitis geçirmiş hastalarda düzenli kontroller çok önemlidir. Kontrol aralığı kişiye göre değişir. Kimi hastalar için altı ay yeterli olurken, kimi hastalarda üç ayda bir profesyonel temizlik önerilir.
Burada hastanın rolü büyük. Klinikte yapılan en iyi temizlik bile, evde günlük bakım yapılmazsa birkaç ay içinde etkisini kaybeder. Bu yüzden tedavi sürecinde size uygun fırça, aralık fırçası ve teknik gösterilir. Bir sonraki kontrolde de nasıl gittiği birlikte değerlendirilir.
Diş eti sağlığı ve implant
İmplant düşünenler için diş eti sağlığı ayrıca önemlidir. Diğer dişlerinde aktif diş eti hastalığı olan bir hastada implantın çevresinde de benzer iltihaplanma görülebilir. Bu yüzden implant öncesinde diş eti tedavisi tamamlanır. İmplantın kendisi çürümez ama çevresindeki diş eti ve kemik, doğal dişler gibi bakım ister.
Doğru fırçalama: Adım adım
Muayenede en sık gördüğümüz durum, hastanın aslında günde iki kez fırçaladığı ama diş eti çizgisini neredeyse hiç temizlemediği. Fırça dişlerin çiğneme yüzeylerinde ve ön yüzlerde dolaşıyor, diş etinin hemen kenarındaki ince şeride ise ulaşmıyor. Oysa plak en çok orada birikiyor. Aşağıdaki sıralama çoğu kişi için iyi bir başlangıç noktası:
- Yumuşak kıllı bir fırça ve bezelye büyüklüğünde florlu macun kullanın.
- Fırçayı diş etine doğru yaklaşık 45 derece eğimle tutun. Kılların bir kısmı dişe, bir kısmı diş eti kenarına değmeli.
- Küçük titreşim veya dairesel hareketlerle, her bölgede birkaç saniye durarak ilerleyin. Bastırmayın.
- Dişlerin dil ve damak tarafını unutmayın. Alt ön dişlerin arkası taşın en sık biriktiği yerlerden biridir.
- Toplamda yaklaşık iki dakika ayırın. Telefonun zamanlayıcısı işe yarar.
- Günde bir kez, tercihen akşam, diş ipi veya aralık fırçasıyla diş aralarını temizleyin.
- Fırçaladıktan sonra macunu tükürün ama ağzınızı bolca suyla çalkalamayın, florun diş yüzeyinde kalması faydalıdır.
Fırçanızı yaklaşık üç ayda bir ya da kılları yanlara açıldığında değiştirin. Açılmış kıllar hem daha az temizler hem de diş etini tahriş eder.
Diş eti sağlığı sadece ağızla ilgili değil
Son yıllarda yapılan araştırmalar, diş eti hastalığının vücuttaki genel iltihap yüküyle ilişkili olabileceğini gösteriyor. En güçlü bağlantı diyabetle kurulmuş durumda: kan şekeri kontrolü bozulduğunda diş eti hastalığı hızlanıyor, diş eti tedavi edildiğinde ise bazı hastalarda kan şekeri kontrolünde iyileşme görülebiliyor. Kalp-damar hastalıkları ve hamilelik süreçleriyle ilgili ilişkiler de araştırılmaya devam ediyor.
Bu bilgiyi korkutmak için değil, diş etinin vücudun geri kalanından bağımsız olmadığını hatırlatmak için paylaşıyoruz. Kronik bir hastalığınız varsa diş hekiminizi bundan haberdar etmeniz, tedavi planının size uygun kurulmasını sağlar.
Tekirdağ’da diş eti tedavisi için bize ulaşın
Kliniğimiz Süleymanpaşa’da hizmet veriyor ve Çorlu, Çerkezköy, Kapaklı, Ergene, Saray, Malkara, Hayrabolu, Muratlı, Şarköy ve Marmaraereğlisi’nden gelen hastalarımız da var. Diş eti tedavisi çoğu zaman birden fazla seans gerektirdiği için, uzaktan geliyorsanız ilk muayenede seans planını kendi programanıza göre konuşmak işinizi kolaylaştırır. Ulaşım bilgileri için iletişim sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Diş eti kanaması kaç günde geçer?
Neden sadece plak birikimiyse, düzenli fırçalama ve diş ipi kullanımıyla bir iki hafta içinde belirgin şekilde azalması beklenir. Diş taşı varsa taş temizlenmeden tam olarak geçmeyebilir.
Diş taşı temizliği dişlere zarar verir mi?
Doğru teknikle yapılan temizlik mineye zarar vermez. Temizlik sonrası birkaç gün hassasiyet hissedilebilir. Bunun nedeni taşın altında kalan yüzeylerin açığa çıkmasıdır, genellikle kısa sürede geçer.
Hamilelikte diş eti tedavisi yapılabilir mi?
Diş taşı temizliği gibi temel tedaviler, hekim değerlendirmesiyle hamilelikte de yapılabilir. Planlama için hamilelik haftanızı ve kullandığınız ilaçları hekiminize bildirin.
Diş eti kanaması bulaşıcı mıdır?
Diş eti hastalığı klasik anlamda bulaşıcı bir hastalık olarak görülmez. Ancak ağız bakterileri kişiler arasında geçebildiği için diş fırçası paylaşılmamalıdır.
Kaybedilen diş eti ve kemik geri gelir mi?
Kendiliğinden geri gelmez. Hastalığın ilerlemesi durdurulabilir. Uygun vakalarda diş eti ve kemik greftleriyle kayıp alanlar kısmen onarılabilir.
Elektrikli fırça kanamayı azaltır mı?
Doğru kullanıldığında plak temizliğinde yardımcı olabilir, özellikle basınç sensörlü modeller sert fırçalamayı önler. Ama diş arası temizliğinin yerini tutmaz.
Son söz
Diş eti kanaması görmezden gelinmesi en kolay belirtilerden biri. Ağrıtmadığı için aylarca, hatta yıllarca önemsenmeyebilir. Oysa erken aşamada yapılan basit bir temizlik ve doğru bakım alışkanlıklarıyla çoğu zaman tamamen düzelir. Beklendikçe tedavi uzar ve kaybedilen dokular geri gelmez.
Diş etlerinizi kontrol ettirmek için online randevu oluşturabilir veya 0282 264 16 76 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi planı her hasta için ayrı ayrı belirlenir.
